Egbertale

Over zingeving en waarachtigheid

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Sereen en stuurloos - Verhalenmachine

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 5231
  • Afdrukken

Pagina 4 van 5

Het boeddhisme ziet dit anders. Volgens het boek ‘No self, no problem’ van de Tibetaanse boeddhist Anam Thubten is volledige ‘awareness’ het uiteindelijke doel. Volledige ‘awareness’, gewaarwording, is verlichting. Wat ons in de weg zit, is het zelf of het ego (die termen worden door elkaar gebruikt). Het ego is een verhalenmachine: het construeert voortdurend verhalen over de werkelijkheid, die op de keper beschouwd, stuk voor stuk illusies zijn.

Zo is volgens het boeddhisme bijvoorbeeld onze identiteit een illusie. We klampen ons vaak vast aan een identiteit, bijvoorbeeld als succesvol zakenvrouw of als zorgzame vader. Dit zijn verhalen bedacht door ons ego die ons ervan weerhouden om de realiteit onder ogen te zien: namelijk dat er geen ego is. Het ego veroorzaakt ook de illusie van dualiteit: het idee dat we afgescheiden zijn van de werkelijkheid (de anderen). Het ideaal is non-dualiteit: het besef dat alles één is. Het denken zelf is de boosdoener, het kan niet uit ‘zijn eigen kooi’ ontsnappen. Dit is waar meditatie om de hoek komt kijken: door meditatie worden we ons bewust van de werking van onze gedachtenprocessen. Zo kunnen we leren de werking van het ego te doorzien.

Je kunt met meditatie beter leren waarnemen, zowel je gedachtenpatronen als wat er gebeurt in je lichaam. Dankzij aandachtoefeningen word ik meer bewust van welke situaties spanning met zich brengen en wat dat doet. Mijn stem wordt bijvoorbeeld hoger en monotoner door spanning. Maar ik voel me nog een beginner op dit gebied. Er is werk aan de winkel, ik wil ook graag dit soort bewustzijn vergroten en integreren in mijn dagelijks leven.

Openheid en creativiteit zijn in dit leerproces de sleutelwoorden: ik neem een open houding aan voor ervaringen zonder ze in bekende begrippen te interpreteren. Het benoemen van die ervaringen, zoveel mogelijk in eigen woorden, om de authenticiteit van de ervaring te bewaren. Door het benoemen worden ze toegankelijk gemaakt voor bewustzijn en dialoog. De creativiteit zit in het onder woorden brengen van de ervaring, in eigen woorden. Een benoemde ervaring is een bewuste ervaring.

Ik onderschrijf dus het idee dat zorgvuldig waarnemen en bewustzijn twee handen zijn die elkaar wassen. De consequentie van het boeddhistische streven naar volledige ‘awareness’ gaat alleen veel verder dan alleen zorgvuldig waarnemen. Het zet – helaas - het hele idee van zelfinzicht op de helling. Betekenis geven, bijvoorbeeld door reflectie en introspectie, is in de boeddhistische zienswijze juist niet de oplossing, maar een deel van het probleem. Het doel van introspectie is beter begrip en meer zelfkennis. Dat houdt per definitie een afweging in. Je leert onderscheid maken, je beseft dat sommige zaken belangrijker zijn dan andere. Precies dat onderscheid creëert dualiteit en strijd, aldus het boeddhisme. Het verstoort de kalmte en sereniteit waar de boeddhist naar streeft.

Het is niet zo dat je in meditatie emoties moet onderdrukken. Je kunt emoties, net als andere gedachten, het beste beschouwen als gasten: je laat ze binnen, je luistert en je laat ze weer los. Emoties zijn in deze opvatting dus geen richtingaanwijzers, het zijn voorbijgaande wolken aan de hemel.

Ik vind deze opvatting over emoties tekort schieten. Onderscheid en keuzes kunnen maken, is de essentie van zingeving en daarbij hebben we onze emoties broodnodig. Gechargeerd zou je kunnen stellen dat de patiënt waarover Damasio schreef misschien wel verlicht was in boeddhistische zin. Hij maakte zich niet meer druk over van alles, hij was kalm en sereen. Maar hij was wel stuurloos.




Laatst aangepast op
Getagged in: Bewustwording
  • Gast
    Marijke Dijkstra donderdag, 25 juni 2020

    Een uitspraak van Andreas Burnier/ prof. C.I. Dessauer die mij intrigeert en m.i. hier veel mee te maken heeft: "Het hoogste wat een mens op aarde kan bereiken is een zo wakker en krachtig mogelijke ontplooiing van haar egobewustzijn uit de oceaan van het onbewuste en een zo bewust mogelijke herintegratie van het ego met onbewuste krachten en invloeden." Uit "De droom van de rede."
    Ik ben benieuwd wat je in een volgend blok nog te vertellen hebt over die blinde vlek van het Boedhisme.

    Antwoord Annuleer
  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom donderdag, 25 juni 2020

    Mooi citaat van Andreas Burnier! Het boek 'De droom van de rede' vond ik een inspirerend boek, ik heb het in een ander blog ook gebruikt: https://www.meerwaarde.com/index.php/blogs/entry/het-tekort-zin-en-de-miljoenennota

  • Gast
    Willie woensdag, 24 juni 2020

    Ken je de polyvagaaltheorie van Stephen Porges? Zeer verhelderende materie.

    Antwoord Annuleer
  • Gast
    Kes de Waal dinsdag, 23 juni 2020

    Een heel verhaal!
    Je schrijft dat bij spanning het bloedsuiker gehalte oploopt, is er een relatie met de verhoging van de bloeddruk door spanning?

    Antwoord Annuleer
  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom dinsdag, 23 juni 2020

    Jazeker Kees, beide effecten worden veroorzaakt door het hormoon cortisol. Het maakt je lichaam gereed voor de zgn. vecht of vlucht reactie. Ik heb ook last van een te hoge bloeddruk.

Laat uw reactie achter

Gast
Gast vrijdag, 20 november 2026