Egbertale

Over zingeving en waarachtigheid

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Je bent net je moeder! Kwetsbaar confronteren - 2

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 5491
  • Afdrukken

In het vorige blog schreef ik hoe emoties helpen om je bewust te worden van je grenzen. Hoe je met je grenzen omgaat en hoe je reageert op een grensoverschrijding hangt samen met ervaringen uit je kindertijd. Toen heb je geleerd conflicten te vermijden of juist aan te gaan, maar moet dat ook voor altijd jouw strategie blijven?

Er zijn vast veel gezinnen waarin het uiten van (heftige) emoties taboe is: 'beheers je, voor de lieve vrede!' Bij zo’n sterke harmoniewens werkt het ongeveer zo: iemand stoort zich aan het gedrag van een familielid of vriend of kennis, maar brengt dat niet ter sprake, zelfs niet als er voor hem of haar een grens wordt overschreden. Wrijving wordt bij voorkeur niet benoemd. De gedachtegang is dat pijnlijke emoties een conflict veroorzaken en een conflict kan leiden tot een breuk.

De wrijving wordt wel gevoeld en de reactie kan zijn om voortaan een beetje afstand van deze persoon te houden. Zo kan bij elke gevoelde, maar onbenoemde wrijving de afstand een stukje groter worden. Er is dus nooit conflict, maar er ontstaat bij beiden ook geen bewustzijn over grenzen.

Bij veel contacten is gepast afstand houden en water bij de wijn doen een slimme manier om harmonieus samen te leven. Deze strategie is prima als het gaat om collega's, buren en kennissen. Maar voor intieme relaties, zoals partners, vrienden en familie, kan het tragisch uitpakken. Het afstand nemen lengt de intimiteit steeds meer aan, totdat alle smaak uit een relatie verdwenen is. Dit is de keerzijde van een te sterke harmoniewens, dat ooit intieme relaties steeds verder verwateren.

Omdat er geen besef van grenzen ontstaat, kan een relatie op den duur beperkend en benauwend gaan aanvoelen. Verschillen worden niet benoemd en die onbenoemde verschillen creëren onoprechtheid en vervreemding. Ook dan is er een reële kans dat de intimiteit verdwijnt.

Is er een manier om grenzen en verschillen te benoemen en bij een onverhoopte confrontatie toch in verbinding te blijven? Ja, die is er. Door kwetsbaar te confronteren. Het komt erop neer dat je je gevoelens uit en tegelijkertijd verantwoordelijkheid neemt voor de relatie. Door het aangeven van je grenzen, als het moet emotioneel, en tegelijkertijd het belang van de relatie voor jou te erkennen, kun je bereiken dat een confrontatie veilig is.


Dat werkt, heb ik gemerkt, zolang je eerlijk bent over je gevoelens en je kwetsbaar blijft opstellen. De psycholoog Marshall Rosenberg (1934-2015) noemt deze manier ‘geweldloos communiceren’. Hij legt daarbij de nadruk op het eerlijk uitspreken van je gevoelens en behoeftes. Hou het bij jezelf, gebruik een ik-boodschap.

Vermijd generaliserende uitspraken zoals ‘jij reageert altijd zo overdreven’ of ‘jij kunt niet tegen kritiek’. Daarmee val je iemands karakter aan, je creëert een karikatuur van de ander. Die ander zal het niet pikken als je 'bewijst' dat hij niet deugt en terecht. Een andere oneerlijke en ook wat laffe truc is je beroepen op de mening van anderen. Bijvoorbeeld: ‘Pietje vindt ook dat jij een ruziemaker bent’. Door medestanders te zoeken maak je jezelf onkwetsbaar en wordt een gesprek altijd een aanval.

Rosenberg ‘verbiedt’ het bovendien om bij conflicten een beroep te doen op algemene normen ‘het is toch normaal dat…’ of ‘iedereen vindt dat…’. Het is ook eerlijk om opmerkingen die alleen bedoeld zijn om de ander te kwetsen, het ‘terugmeppen’ te vermijden. ‘Je bent net je moeder’ is bijvoorbeeld een klassieke terugmepper van mannen.

Soms kan het helpen om even afstand te nemen bij een conflict. Het kan nodig zijn om te onderzoeken wat je voelt en waarom je dat voelt. Vermijdingsgedrag kan ook een onbewuste manier zijn om met verlies aan emotioneel contact om te gaan. Je zegt dan 'Ik laat me niet door jou kwetsen. Ik wil bijkomen en de zaken onder controle houden' *. Maar bewust contact mijden om de ander een lesje te leren (je bent eigenlijk boos, maar je veinst onverschilligheid) is een onzuivere manier van communiceren. Met andere woorden: de ander negeren is ook een vorm van terugmeppen.

Een speciale vorm van terugmeppen is het negeren met een spiritueel sausje: ‘ik hoef me niet verantwoorden, gevoelens zijn nu eenmaal zoals ze zijn, het is zoals het is’. Of ‘alles wat aandacht krijgt groeit en ik wil m’n aandacht niet schenken aan negativiteit (lees: conflicten)’. Deze vormen horen bij de zogenaamde spirituele bypass. Een spirituele bypass is een weigering om persoonlijke vraagstukken onder ogen te zien onder het mom van spirituele verlichting. Er is in mijn ogen niets spiritueel hoogstaands aan het niet willen uitpraten van een conflict.

Terugmeppen is vooral schering en inslag als één van de partijen zich vernederd voelt. Het is voor de meeste mensen (lees: voor mij) heel moeilijk om bij gevoelens van vernedering niet met gelijke munt terug te betalen.


Dit is wat je wel kunt doen: 

  1. erkennen dat je gekwetst en/of boos bent,
  2. je realiseren dat als je gekwetst en boos bent, dit ook altijd iets over jezelf zegt,
  3. je verantwoordelijkheid nemen voor de relatie door uit te reiken, en te zeggen dat de ander zo belangrijk voor je is dat je bereid bent om een confrontatie aan te gaan.

Bij een eerlijke manier van confronteren zeg je bijvoorbeeld: ‘toen jij kritiek leverde, was ik gekwetst. Ik voelde me waardeloos en tekort schieten.’ Kwetsbaar confronteren gaat dus niet per se over conflict, maar over het veilig tonen van pijnlijke emoties. Dat opent de deur naar een gezamenlijk onderzoek naar grenzen, waarden, angsten en blinde vlekken.

Zo’n onderzoek noemde ik eerder een duikexpeditie, waarbij de emotie het puntje van de ijsberg is en de waarden en angsten onder water zijn. Een conflict ontstaat vaak als we ons allebei niet herkennen in het beeld dat van ons geschetst wordt en dan vinden we dat het beeld vooral iets zegt over de andere partij. We wijzen de blinde vlek van de ander aan als oorzaak van het conflict. Dat doen we allebei en zo ontstaat een patstelling. Door onze emoties, grenzen en waarden te verkennen, stuiten we, als het goed is, op onze verborgen angsten en dat kan ons helpen om uit de patstelling te komen.

In sommige relaties heb ik ervaren hoe verbindend kwetsbaar confronteren kan zijn. De emoties kunnen hoog oplopen, maar we proberen wel eerlijk te blijven. We sluiten ons niet af en blijven emotioneel bereikbaar, zeker als de ander uitreikt. Een confrontatie is dan geen bedreiging van de maar juist een investering in de relatie.

Het is belangrijk dat je je emoties en gevoelens, ook pijnlijke, kunt uiten in een relatie. Een relatie is intiemer als je in verbinding mag zijn met je emoties en je je woorden niet voortdurend hoeft af te wegen. Die ruimte om primair te mogen reageren, bestaat alleen als pijnlijke emoties niet taboe zijn, als er vertrouwen is dat ook deze gevoelens niet bedreigend zijn. Ze helpen bij het afbakenen van persoonlijke grenzen.

Sterker nog, om als individu in een relatie te kunnen groeien, helpt het als je beseft hoe belangrijk wederzijdse grenzen zijn. Dat kan niet anders dan door te aanvaarden dat er soms emoties als boosheid en verdriet bij jezelf en bij de ander zullen zijn. Ze zijn een onvermijdelijk onderdeel van intieme menselijke interactie.

Acceptatie van die grenzen creëert ruimte en lucht om intimiteit toe te laten, zonder dat het benauwend wordt. Als ik weet waar de grenzen van een vriend liggen, en begrijp welke waarden daarbij horen, dan zie ik ook wat de verschillen tussen ons zijn. Bewustzijn over wederzijdse grenzen leidt tot begrip voor en hopelijk aanvaarding van verschillen. Als je beseft hoe een ander van je verschilt, dan geeft dat besef ook rust en harmonie.

Omdat kwetsbaar confronteren helpt om bewust te worden van grenzen en verschillen durf ik te stellen dat zo’n confrontatie uiteindelijk zorgt voor grotere harmonie in een relatie. Ik begrijp dat er mensen zijn die meer moeite hebben met heftige emoties dan ik. Toch zou ik juist hen er graag van overtuigen dat het kwetsbaar aangaan van confrontaties bijdraagt aan intimiteit, harmonie en persoonlijke groei.

* Citaat ontleend aan Sue Johnson (2019) Houd me vast, p. 42.

Laatst aangepast op

Laat uw reactie achter

Gast
Gast vrijdag, 20 november 2026